ชุมชนบ้านเจริญมาศ ลำปลายมาศ บุรีรัมย์

ชื่อ "ลำปลายมาศ" มีที่มาจากสายน้ำสำคัญที่ไหลผ่านพื้นที่ ซึ่งแต่เดิมชาวไทยเชื้อสายเขมรในท้องถิ่นเรียกว่า "ไพรมาศ" ออกเสียงเพี้ยนเป็น "เปรยมาศ" และภายหลังเสียง "ร" กลายเป็น "ล" จึงกลายมาเป็น "ปลายมาศ" ในที่สุด

ตามหลักนิรุกติศาสตร์ คำว่า "ลำ" หมายถึงสายน้ำ/เส้นทาง "ปลาย" มาจากคำเขมร "ไพร/เปรย" หมายถึงป่าหรือริม และ "มาศ" เป็นคำบาลี-สันสกฤต หมายถึงทองคำ รวมความหมายว่า "สายน้ำแห่งทองคำ"

ก่อน พ.ศ. 2468 พื้นที่นี้เป็นเพียงหมู่บ้านเล็ก ๆ ชื่อ "บ้านหนองยาง" ตามหนองน้ำธรรมชาติที่มีต้นยางขึ้นหนาแน่น จนเมื่อทางราชการสร้างเส้นทางรถไฟสายอีสาน (นครราชสีมา–บุรีรัมย์–อุบลราชธานี) ตัดผ่านในปี พ.ศ. 2468 จึงเกิดสถานีรถไฟ "สถานีบ้านหนองยาง" ขึ้น ชาวบ้านท้องถิ่นเรียกเพี้ยนว่า "สะเตหนองยาง" (สะเต มาจาก Station)

การมาของรถไฟทำให้หมู่บ้านเกษตรกรรมเล็ก ๆ กลายเป็น "ตลาดหนองยาง" อย่างรวดเร็ว มีพ่อค้าไทยเชื้อสายจีนและผู้คนหลากพื้นที่เข้ามาตั้งรกรากค้าขาย

15 มีนาคม 2479 — กระทรวงมหาดไทยจัดตั้ง "กิ่งอำเภอลำปลายมาศ" แยกจากอำเภอเมืองบุรีรัมย์ พร้อมเปลี่ยนชื่อสถานีเป็น "สถานีรถไฟลำปลายมาศ"

1 มกราคม 2490 — ยกฐานะเป็น "อำเภอลำปลายมาศ" เต็มรูปแบบ

พ.ศ. 2517–2518 — พื้นที่นี้แยกตัวจากหมู่ที่ 1 (บ้านลำปลายมาศ) ก่อตั้งเป็น "บ้านเจริญมาศ หมู่ที่ 9" อย่างเป็นทางการ ชื่อ "เจริญมาศ" หมายถึง "หมู่บ้านแห่งความเจริญรุ่งเรืองดังทองคำ" สะท้อนการเป็นศูนย์กลางพาณิชยกรรมใจกลางอำเภอ

ตั้งอยู่บนพื้นที่ราบสูงโคราช ดินส่วนใหญ่เป็นดินปนทราย มีศักยภาพปานกลางถึงต่ำ พบการแทรกดันของเกลือหินในบางพื้นที่ ส่งผลให้มีปัญหาดินเค็ม/น้ำเค็มบางจุด

ภูมิอากาศแบบสวันนา แบ่งเป็น 3 ฤดู — ฤดูร้อน (มี.ค.–มิ.ย.), ฤดูฝน (พ.ค.–ต.ค.), ฤดูหนาว (พ.ย.–ก.พ.)